TÜİK verilerine göre, AR-GE faaliyetlerine yönelik dolaylı vergi teşvikleri 2024’te %59,5 artışla 169 milyar lirayı aştı. En büyük payı gelir vergisi stopaj desteği aldı.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan verilere göre, araştırma, geliştirme (AR-GE) faaliyetlerine yönelik dolaylı vergi teşvikleri 2024 yılında 169 milyar 33 milyon liraya ulaştı. Bu rakam, 2023 yılına göre yüzde 59,5’lik önemli bir artışı temsil ediyor.
AR-GE teşviklerinden yararlanan girişimler, toplamda 169 milyar 33 milyon liralık destek aldı. Bu tutarın 86 milyar 105 milyon lirası gelir vergisi stopaj desteği, 81 milyar 63 milyon lirası kurumlar vergisi desteği, 1 milyar 725 milyon lirası gelir vergisi desteği ve 141 milyon lirası ise katma değer vergisi (KDV) desteği şeklinde gerçekleşti. Beyan edilen AR-GE harcamalarına göre sağlanan dolaylı teşviklerin yaklaşık yarısı gelir vergisi stopaj desteğinden, diğer yarısı ise kurumlar vergisi, gelir vergisi ve KDV teşviklerinden oluştu.
AR-GE teşviklerinden yararlanmak için beyanname veren 11 bin 835 girişim arasında bilgi ve iletişim sektörü 6 bin 98 başvuru ile ilk sırada yer aldı. Bu sektörü 2 bin 421 başvuru ile imalat sanayi ve 1627 başvuru ile mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler izledi.
4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında sağlanan vergi teşvik tutarı 43 milyar 227 milyon lira olarak belirlendi. Bu tutarın büyük çoğunluğu bilgi ve iletişim sektörü girişimlerine aktarıldı. 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun kapsamında ise 39 milyar 561 milyon liralık vergi teşviki sağlandı. Bu kanun kapsamında imalat sektöründeki girişimler en fazla payı aldı.
Gelir ve kurumlar vergisi kapsamında sağlanan AR-GE desteğinden geçen yıl yararlanan 7 bin 87 girişimin büyük çoğunluğu 4691 sayılı Kanun’dan faydalandı. İmalat sektöründeki girişimler ağırlıklı olarak 5746 sayılı Kanun’dan yararlanırken, bilgi ve iletişim ile mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler sektörlerindeki girişimler ise daha çok 4691 sayılı Kanun’u tercih etti.
KOBİ’lerin dolaylı AR-GE teşviklerinden yararlanma oranı yüzde 38,2 olarak kaydedildi. Toplam 11 bin 835 teşvik alan girişimden yüzde 89,5’i KOBİ statüsündeydi. Büyük ölçekli girişimler sayıca daha az olsa da, dolaylı AR-GE teşviklerinin yüzde 61,8’inden faydalandı. KOBİ’lere sağlanan 64 milyar 596 milyon liralık teşvik miktarının dağılımında orta ölçekli girişimler yüzde 61,1’lik pay ile öne çıktı.
